SYCYLIA
Co jest bardziej sycylijskie? Co najlepiej nadawałoby się na jakiś ewentualny sycylijski Wahrzeichen (o ile oczywiście przy tak niesamowitym bogactwie przyrodniczo-historyczno-kulturowym byłoby to w ogóle możliwe do wskazania). Czy byłaby nim na przykład Etna, groźnie górująca nad Katanią, czy może Valle dei Templi pod Akragas? A może Cristo Pantocratore, Allherrscher bądź Weltenherrscher, ukazywany na wspaniałych bizantyjskich mozaikach katedralnych w Monreale albo Cefalù? Które miasto można by w dziejowym rozrachunku uznać za najbardziej sycylijskie? Palermo, stolicę wyspy od średniowiecza, wtedy arabskie i normańskie, a tak jednym jak drugim trochę chyba jakby przytłaczające, czy może byłaby nim przeciwległa Siracusa, la bella doriese, antyczna stolica wyspy, miasto czyste, jasne, otwarte, przejrzyste, szeroko zwrócone ku morskim wiatrom, zda się do dziś ożywiane duchem greckim. A może jakiś współczesny ośrodek przemysłowy, silnie rozbudowany po wojnie w ramach gospodarczej aktywizacji Południa, powiedzmy Gela (polo petrolchimico di Gela). Albo jeden z mnogich portów morskich, takie dajmy na to Milazzo, z promami na sąsiednie Wyspy Liparyjskie, kursującymi tam i z powrotem niczym tramwaje wodne, albo Porto Empedocle, portowe przedmieście Agrygentu, skąd odchodzą promy na dość odległe już wyspy Linosa i Lampedusa. Atoli są też tacy, dla których Sycylia la più autentica to nie wybrzeże spienione grzywami morskich fal, to nie wonne gaje pomarańczy, mandarynek i cytryn, to także nie miasta zniszczone przez trzęsienie ziemi (1693) i odbudowane w jednolitym i niepowtarzalnym stylu późnego baroku (Val di Noto). Dla nich jako prawdziwa Sycylia jawi się wnętrze wyspy ze spieczonymi i wyżartymi słońcem na poły już afrykańskim nagimi falistymi wzgórzami (wśród których usadowiły się Enna czy Caltanissetta). Która wreszcie połać wyspy nosi pod pewnymi względami cechy bardziej dla niej typowe, czy w tym mianowicie kontekście będzie nią część zachodnia z takimi siedliskami występku i zbrodni jak Palermo, Trapani i Corleone, czy może niemal wolne od mafii okolice Mesyny, Syrakuz, Ragusy. I czy rzeczywiście Sycylia zawsze była jedynie cywilizacyjną kolonią, jak uważa książę Fabrizio Salina, główny bohater Lamparta, ponadczasowej powieści autorstwa Giuseppe Tomasi di Lampedusa, w słynnym dialogu z reprezentantem jednoczącego Włochy zwycięskiego Piemontu (Siamo vecchi, Chevalley, vecchissimi. Sono venticinque secoli almeno che portiamo sulle spalle il peso di magnifiche civiltà eterogenee, tutte venute da fuori già complete e perfezionate, nessuna germogliata da noi stessi, nessuna a cui abbiamo dato il 'la'; noi siamo dei bianchi quanto lo è lei, Chevalley, e quanto la regina d'Inghilterra; eppure da duemila cinquecento anni siamo colonia. Non lo dico per lagnarmi: è in gran parte colpa nostra; ma siamo stanchi e svuotati lo stesso). A może jednak jak tego chce Goethe stanowi Sycylia klucz do całej Italii (L'Italia senza la Sicilia non è completa, soltanto qui si trova la chiave di tutto).

Usytuowana w centralnej partii Morza Śródziemnego jest Sycylia największą jego wyspą. Przy powierzchni 25,4 tys. km² równa jest z grubsza biorąc wszystkim wyspom greckim oraz niewiele ustępuje zsumowanym trzem innym dużym wyspom tego akwenu (Cypr, Korsyka, Kreta). Stanowi zarazem największą wyspę Włoch oraz siódmą w Europie (trzecią w UE). Leży tuż na południowy zachód od Półwyspu Włoskiego, od jego kalabryjskiego szpicu oddzielona Cieśniną Mesyńską (Stretto di Messina), w najwęższym miejscu (na północy) mierzącą na szerokość jedynie 3,14 km. Oddalona jest 145 km od tunezyjskich wybrzeży Afryki, 284 km od Sardynii i 480 km od greckiego Peloponezu. Na północy Sycylię obmywa Morze Tyrreńskie, na wschodzie Morze Jońskie, zaś na południowym zachodzie wyspa odseparowana jest od Afryki przez cieśninę swego imienia (Canale di Sicilia lub Stretto di Sicilia). Odległości między geograficznie wyznaczanymi przez przylądki punktami krańcowymi wyspy wynoszą 188 km z północy (Capo Rasocolmo) na południe (Capo delle Correnti) oraz 288 km ze wschodu (Capo Peloro inaczej Punta del Faro) na zachód (Capo Lilibeo inaczej Capo Boeo). Niemal zatem trójkątny kształt wyspy znajduje odzwierciedlenie w jej antycznej greckiej nazwie Trinacria (choć nie ma związku z nim historyczny a dziś oficjalny symbol Sycylii). Średnia wysokość nad poziom morza to 441 m, przy czym prawie dwie trzecie leży na ponad 300 m. W przeszło 85% wyspa zajmowana przez wzgórza (61%) oraz różne grupy górskie (24%). Główne z nich, czyli ciągnące się wzdłuż wybrzeża północnego ze wschodu na zachód trzy łańcuchy górskie, a to Monti Peloritani, Monti Nebrodi i Monti Madonie, stanowią jako Appennino Siculo geologiczną kontynuację Appennino Calabro w obrębie Apeninów Południowych (Appennino Meridionale). Na południe od nich, rzec można w drugim rzędzie, wyrastają trzy dalsze grupy górskie. Są nimi od zachodu Monti Sicani oraz góry stanowiące obramowanie dla zwróconej ku morzu równiny Conca d'Oro, na której rozsiadło się Palermo, następnie zaś Monti Erei we wnętrzu wyspy oraz Monti Iblei na południo-wschodzie. Na wschodzie wyrasta Etna (Mongibello). Ten aktywny i największy w Europie stożek wulkaniczny, swym zaśnieżonym wierzchołkiem dostrzegalny już z Cieśniny Mesyńskiej, jest przy 3329 m najwyższym szczytem tak Sycylii jak całej Italii na południe od Alp. Rozciągnięta u jego podnóża na 430 km² aluwialna Równina Katańska (Piana di Catania) składa się wraz ze wspomnianą palermiańską Conca d'Oro (ok. 100 km²), Piana di Gela (250 km²), Piana di Vittoria (420 km²) oraz nizinnym pasem oplatającym wybrzeża na dopełniające całości nizinne 14–15%. Sycylię otacza łańcuszek małych wysp, stanowiących istotny udział wszystkich włoskich tzw. Wysp Mniejszych (Isole Minori). Część z nich zgrupowana jest w trzy większe archipelagi, mianowicie Isole Eolie inaczej Isole Lipari (Wyspy Liparyjskie) zalegające przy północnym brzegu, dalej Isole Egadi u zachodniego cypla, oraz Isole Pelagie między Maltą a Tunezją (wchodząca w ich skład Lampedusa oddalona jest 113 km od Tunezji, 150 km od Malty i 205 km od Sycylii). Poza archipelagami leżą wyspy Ustica (67 km od Palermo) oraz Pantelleria (120 km od Sycylii i 70 km od płw. Cap Bon w Tunezji). Jakieś 90–95 km prosto na południe wyrasta Malta, wyeksponowany ku brzegom afrykańskim bastion Italii i Europy. Administracyjnie Sycylia stanowi region, odpowiednik naszego województwa, ze stolicą w Palermo; podobnie jak w przypadku Sardynii oraz trzech przygranicznych regionów na Północy jest to jednostka autonomiczna (regione italiana a statuto speciale). Sycylia i Sardynia tworzą Italię Wyspiarską (Italia Insulare). Będąc obszarowo największym (25,8 tys. km²) regionem Włoch rozczłonkowany jest on na dziewięć jednostek średniego szczebla, z tego aż trzy miasta metropolitalne (Catania, Messina, Palermo) oraz sześć prowincji (Agrigento, Caltanissetta, Enna, Ragusa, Siracusa, Trapani). Stolice trzech wymienionych le città metropolitane, czyli jednostek pokrywających się z obszarem dawnych prowincji swego imienia, są rzecz jasna największymi ośrodkami miejskimi wyspy, zaś za sprawą dwóch z nich, Palermo (675 tys.) i Katanii (320 tys.), jest Sycylia jedynym regionem z dwoma miastami pośród dziesiątki największych w kraju, zarazem jest również jedynym regionem z więcej niż jednym miastem metropolitalnym. Liczba ludności regionu nieco przekracza 5,0 mln. Pod tym względem zajmuje on czwarte miejsce w kraju, za mieszczącymi w swych granicach największe aglomeracje miejskie Lombardią (10,0 mln), Lacjum (5,8 mln) i Kampanią (5,8 mln). Zdecydowana większość ludności żyje na wybrzeżu.

Najstarszymi poświadczonymi przez antyczne źródła mieszkańcami wyspy byli Elymowie na zachodzie, Sykanowie pośrodku, Sykulowie na wschodzie. Od około IX wieku p.n.e. wyspa, zwłaszcza jej wybrzeża, była terenem kolonizacji, najpierw fenickiej (Palermo, Trapani) a ciut później greckiej (Agrygent, Gela, Syrakuzy, Katania, Mesyna). Efektem pierwszej (264–241) oraz drugiej wojny punickiej (218–201) dostała się w posiadanie Rzymu. W odróżnieniu od jego wcześniejszych nabytków terytorialnych na kontynencie, gdzie z pokonanymi plemionami zawierano przymierza, Sycylia uznana została za obszar stricte zdobyczny i urządzona jako prowincja rzymska (pierwsza takowa). Gospodarczo spadła do roli dostarczyciela zboża dla Rzymu. Wraz z upadkiem imperium rzymskiego zajęta została w V wieku przez germańskich Wandalów i Ostrogotów, by w dalszej kolejności przejść pod władztwo Bizancjum (535). Po usadowieniu się Arabów w Afryce Północnej stała się jednym z kolejnych celów ich ataków i w większości opanowana została przez nich na przestrzeni IX wieku (Marsala 827, Palermo 831, Cefalù 857, Enna 859, Syrakuzy 878). Pod panowaniem arabskim wielu mieszańców Sycylii konwertowało się na islam (udział muzułmanów w zaludnieniu wyspy przekraczał wtedy dwie trzecie). W drugiej połowie XI wieku Arabowie wyparci zostali przez Normanów (zdobycie Palermo 1072). W 1130 roku ogłosili się oni królami Sycylii (Ruggero II di Sicilia), a niebawem włączyli do swego państwa kontynentalne posiadłości na Półwyspie Apenińskim z Neapolem, odebrane uprzednio Bizantyńczykom, tworząc jedno z najbardziej prestiżowych królestw średniowiecznej Europy. Dzięki Ludziom Północy, prowadzącym walki tak ze światem arabskim jak z bizantyńskimi schizmatykami, Sycylia, bez mała dwieście pięćdziesiąt lat będąca ziemią islamu, na powrót stała się z kultury europejska, z języka łacińska, z ducha chrześcijańska i katolicka. Dopomogły w tym m.in. monumentalne budowle sakralne, swym rozmachem do dziś budzące podziw, które wznoszono w oryginalnym stylu architektonicznym, przez historię sztuki określanym jako normańsko-arabski lub normańsko-arabsko-bizantyński. Po bezpotomnej śmierci ostatniego króla normańskiego władza nad wyspą przeszła po krótkich perturbacjach na kilkadziesiąt lat w ręce cesarzy rzymsko-niemieckich z rodu Hohenstaufów (1194–1266). Klęska Hohenstaufów w zmaganiach z papiestwem sprawiła, iż Królestwo Sycylii trafiło w posiadanie Andegawenów (przenieśli oni jego stolicę do Neapolu). Rządy francuskie, wśród miejscowej ludności bardzo niepopularne, a to głównie za przyczyną ucisku podatkowego, wnet zostały gwałtownie zmiecione przez wybuchłe w Palermo w Poniedziałek Wielkanocny 30 marca 1282 powszechne powstanie, w dziejach Europy znane jako Nieszpory Sycylijskie (Vespri Siciliani). Jego efektem Królestwo Sycylii dostało się we władanie młodszej linii dynastii aragońskiej (Andegawenom pozostawiono jednak jego kontynentalną część nieformalnie wyodrębnioną w Królestwo Neapolu). W połowie XV wieku jeden z władców Aragonii umieścił pod swym berłem Regnum Siciliae ultra Pharum (Regno di Sicilia) i Regnum Siciliae citra Pharum (Regno di Napoli), oba stanowiące część Korony Aragońskiej, przyjmując tytuł króla Obojga Sycylii (Rex Utriusque Siciliae). Także w dalszych periodach Sycylia i Neapol, będąc osobnymi królestwami, tworzyły przejściowo unię personalną. Wraz z Aragonią, po połączeniu się tejże z Kastylią, oba państwa weszły jako wicekrólestwa w skład Hiszpanii. W wyniku wojny o sukcesję hiszpańską (1701–1714) Sycylia trafiła wpierw (1713) pod panowanie Sabaudii, która drogą wymiany na Sardynię odstąpiła ją Austrii (1720), ta zaś z kolei oddała ją bocznej linii hiszpańskich Burbonów (1735). Sycylia i Sardynia były jedynymi regionami włoskimi poza zasięgiem panowania czy wpływów napoleońskich, stanowiąc schronienie odpowiednio dla Burbonów z Neapolu i Sabaudów z Turynu. Po kongresie wiedeńskim Regno di Sicilia i Regno di Napoli połączono w Regno delle Due Sicilie (1816). Opanowane przez Garibaldiego podczas Spedizione dei Mille (Sbarco a Marsala 11 V 1860) zasiliło ono zjednoczoną Italię (1861). Jak w innych regionach odbyło się to drogą formalnego plebiscytu, urządzonego w prowincjach sycylijskich i neapolitańskich 21 października 1860, świetnie opisanego w Lamparcie.

Palermo. Miasto na północnym wybrzeżu Sycylii, nad Morzem Tyrreńskim, w zatoce swego imienia, u podnóża zamykającego ją skalistego Monte Pellegrino, na równinie Conca d'Oro. Polityczne, administracyjne, gospodarcze serce Sycylii. Przybyszom z krain na północy Europy miasto gwarantuje spotkanie ze światem kształtowanym na przestrzeni tysiącleci przez siły historycznie, kulturowo i społecznie niekiedy bardzo odmienne, pełnym na ogół nieznanych im acz fascynujących przeciwstawień. Tak oto mamy tutaj obok siebie przepojony wschodnią mistyką splendor bizantyjskich mozaik, tajemniczo czerwone arabskie kopuły, pamiątki po normańskich królach i rzymsko-niemieckich cesarzach, niezliczone barokowe kościoły, klasztory, pałace, wille. Santa Rosalia patronująca miastu, Cosa Nostra, której wiszący nad nim cień daje się niestety zauważyć, z jednej strony cisza muzealnych wnętrz, z drugiej zaś gorączkowa krzątanina targowisk, gdzie sprzedawane są wielkie półżywe ryby tudzież inne egzotyczne dla nas morskie stworzenia (ok. 20% włoskich połowów pochodzi z wód wokół Sycylii), wreszcie zaniedbane kwartały mieszkaniowe w samym środku miasta oraz przeciążony ruch uliczny dopełniają obrazu sycylijskiej stolicy. Miasto założone zostało w VII wieku p.n.e. przez Fenicjan. Grecy nazwali je Panormos (Tutto-Porto). Podczas pierwszej wojny punickiej było ważnym punktem oporu Kartagińczyków (zdobyte przez Rzymian 254). Do rangi naczelnego miasta Sycylii awansowało pod panowaniem arabskim. Opisy geograficzno-podróżnicze z onej epoki stawiają je na równi z takimi centrami świata islamskiego jak Bagdad czy Kordoba. W dobie nowożytnej Palermo, mimo iż już nie la magnifica e splendida metropoli z czasów arabskich czy normańskich, wciąż było jednym z kilku najludniejszych ośrodków miejskich całego zespołu śródziemnomorskiego, włącznie z obszarami muzułmańskimi, zaś wśród miast włoskich jeszcze w początkach XIX wieku plasowało się na drugiej pozycji, wyprzedzane tylko przez Neapol, stolicę Królestwa Obojga Sycylii. Obecnie liczy blisko 700 tys. mieszkańców, zaś cały obszar teraz definiowany jako Città metropolitana di Palermo a do 2015 roku jako Provincia di Palermo, czyli po prostu powiat palermski, sięga 1,3 mln. Wartości te wysuwają Palermo na piąte miejsce w Italii, większe odeń są jedynie ośrodki włoskiej Wielkiej Czwórki (Rzym, Mediolan, Neapol, Turyn). Układ urbanistyczny centralnej części miasta jest nadspodziewanie łatwy do ogarnięcia, jako iż zasadniczo opiera się na dwóch (trzech) ciągach komunikacyjnych. Stanowią je wychodzące z rejonu czołowej Stazione Centrale równoległe do siebie Via Roma oraz Via Maqueda. Obie ulice trawersowane są (we wzajemnie bliskiej odległości) przez główną oś miasta, którą tworzy Corso Vittorio Emanuele lub skromniej Via Vittorio Emanuele II. Przecięcie Via Maqueda z Via Vittorio Emanuele następuje na Quattro Canti (Cztery Rogi). Plac ten, oficjalnie Piazza Vigliena, powstał w latach 1609–1620, stąd też skrzyżowanie owo uważane bywa za il famoso incrocio di epoca barocca. W pobliżu cieszy oko barokowa fontanna Pretoria z XVI wieku, pierwotnie przeznaczona dla Florencji, jeden z symboli miasta (choć w mniejszym stopniu niż Fontana dell'Elefante dla Katanii). Samo Corso (Cassaro) startuje pod Porta Felice koło starego portu (La Cala) i wiedzie prosto do Palazzo dei Normanni, inaczej Palazzo Reale, dziś siedziby regionalnego parlamentu sycylijskiego. Za Porta Nuova, przez stulecia najważniejszej bramy wjazdowej drogą lądową, Corso Vittorio Emanuele przechodzi w stanowiące wylot z miasta Corso Calatafimi. Łączy ono z Palermo satelickie miasto Monreale. Miejscowość ta słynie z normańskiej katedry, wraz z innymi zabytkami architektury normańsko-arabskiej, przykładowo Cappella Palatina czy Chiesa di San Giovanni degli Eremiti w Palermo albo Duomo di Cefalù, uznanej przez UNESCO za Patrimonio dell'Umanità (2015). Z kolei okrążywszy sterczące nad portem u przeciwległego krańca, przy 609 m widoczne zewsząd wapienne Wzgórze Pielgrzymie, zdaniem Goethego das schönste Vorgebirge der Welt, w swych rozpadlinach skalnych kryjące sanktuarium Rozalii Sycylijskiej, dotrze się do popularnego podmiejskiego kąpieliska morskiego Mondello. Czeka tu wspaniała piaszczysta plaża około półtorakilometrowej długości wciśnięta między klify Monte Pellegrino i Monte Gallo.

Siracusa. Miasto na południowo-wschodnim wybrzeżu Sycylii, nad Morzem Jońskim, łączącym Italię z Grecją, w obszarze ujściowym rzek Anapo i Ciane. Stolica prowincji swego imienia. Przy 120 tys. mieszkańców czwarte największe miasto Regionu Sycylijskiego. Jedno z bezsprzecznie nadrzędnych miejsc świata antycznego, najpotężniejsze wonczas miasto Sycylii, długie stulecia centrum sycylijskich Greków, miasto przez Cycerona przedstawiane jako più grande e la più bella città greca. Nazwa miasta, którego okolice pierwotnie zamieszkiwali Sykulowie, wywodzona jest od mokradeł nad brzegami dwóch wspomnianych rzek. La polis di Syrakousai założona została w roku 734 p.n.e. przez greckich osadników z doryckiego Koryntu. Pod władzą wybitnych jednostek, nazywanych przez historiografię tyranami, notabene będącą charakterystyczną formą rządów na greckim Zachodzie (w odróżnieniu od właściwej Grecji), tutaj trwającą od 485 roku z przerwami jakieś dwa stulecia, stały się Syrakuzy politycznie pryncypalnym czynnikiem na Sycylii (nadto jednym z przodujących kulturowo ośrodków całej szerzej ujmowanej Magna Graecia). Antyczne Syrakuzy były miejscem, gdzie Platon wierzył w możliwość realizacji nakreślonych przez siebie zasad państwa idealnego, czyli kierowanego przez myślicieli, filozofów, humanistów. Opanowane przez Rzymian (212) w toku drugiej wojny punickiej, po dwuletnim oblężeniu (podczas rzezi miasta dokonanej po jego zdobyciu zamordowano Archimedesa), wyznaczone zostały na stolicę zorganizowanej na wyspie rzymskiej prowincji. W okresie bizantyńskim, ze względu na zagrożenie Konstantynopola przez Arabów, Syrakuzy były jeszcze przez kilka lat w połowie VII wieku rezydencją cesarską. Arabowie przenieśli stolicę wyspy wpierw przejściowo do Agrygentu, a potem ostatecznie do Palermo, czym miasto straciło swą dzierżoną od ponad tysiąca lat dominującą pozycję. Pulsujące śródziemnomorskim życiem historyczne centrum Syrakuz usytuowane jest na przybrzeżnej wysepce Ortygia (pow. poniżej 1 km²). Skąd miasto ekspandowało na stały ląd, składając się w okresie antycznym z pięciu części (Ortigia; Neapolis, Tiche, Acradina, Epipoli). Wśród rozlicznych na Ortygii pamiątek przeszłości najcenniejsze są rzecz jasna te pochodzące z czasów greckich, czyli Tempio di Apollo i Tempio di Atena (w VII wieku przekształcona w chrześcijańską bazylikę, obecnie Duomo di Siracusa). Bardzo przyjemnym miejscem jest źródło Aretuzy zasłane papirusem (dziko rośnie on także wzdłuż rzek Anapo i Ciane; Riserva naturale Fiume Ciane e Saline di Siracusa). Isola di Ortigia oraz tzw. zona umbertina na stałym lądzie, spojone ze sobą mostami, rozdzielają syrakuzański port, nb. jeden z najbardziej naturalnych we Włoszech, na Porto Piccolo od północy (miejscami molto pittoresco) oraz na Porto Grande od południa. Z otoczenia Foro Siracusano, ongiś greckiej agory a teraz zieleńca miejskiego u zachodniego krańca Corso Umberto, wychodzi Corso Gelone, nazwane tak dla upamiętnienia Gelona, tyrana miasta Gela oraz od rzeczonego roku 485 pierwszego tyrana Syrakuz (także inne tutejsze ulice noszą nazwy różnych związanych z miastem antycznych postaci, np. sąsiednia Via Agatocle czy Piazza Archimede na Ortygii). Ta wytyczona w układzie południe-północ główna ulica leżącego na stałym lądzie nowego miasta prowadzi do urządzonej w latach 50. strefy archeologicznej (Parco archeologico della Neapolis). Park kryje między innymi pozostałości wykutego w litej skale teatru greckiego, przy średnicy 138 m i pierwotnie z 67 rzędami siedzeń jednego z większych w świecie greckim, tudzież słynne starożytne kamieniołomy (Latomia del Paradiso) ze sztuczną grotą, za sprawą kształtu podobnego do ludzkiego przewodu słuchowego oraz specjalnych walorów akustycznych nazwaną Ucho Dionizosa (Orecchio di Dionisio). W kierunku wschodnim od parku wznosi się Santuario della Madonna delle Lacrime (Madonna der Tränen). Wystrzelająca ku niebu budowla, stawiana w latach 1966–1994, widoczna jest z każdego punktu miasta; lokalna religiosità, jak w Palermo związana ze Świętą Rozalią a w Katanii ze Świętą Agatą tak w Syrakuzach skupiona wokół Świętej Łucji, niewątpliwie otrzymała w tym obiekcie poważne wzmocnienie. Na wybrzeżu jońskim między miastami Augusta a Siracusa ulokowano po II wojnie światowej gigantyczny kompleks przemysłowy (polo petrolchimico siracusano). Potężne zakłady chemiczne widać z biegnącej brzegiem morza linii kolejowej od Katanii i Mesyny (jedna z dwóch głównych nitek na wyspie). Stosunkowo skromny budynek Stazione di Siracusa znajduje się tuż na zachód od Corso Gelone u jego południowego krańca. W drugiej połowie lat 90. zlikwidowano tory kolejowe biegnące niemal środkiem miasta (wzdłuż Via Agatocle) i choć uciążliwe dla mieszkańców przysparzające mu chyba jednak pewnego dodatkowego uroku (np. tradycyjne zapory kolejowe przy Corso Gelone czy Via Piave). Tym sposobem syrakuzański dworzec kolejowy przeformowano z przelotowego na czołowy. Świadomość dziejów głębokich na prawie trzy tysiące lat, dobrze zachowane zabytki grecko-rzymskie, a także ze wszystkich późniejszych epok, w zestawieniu z unikalną na skalę Europy przyrodą (cibora papirusowa) czynią z Syrakuz miejsce o wyjątkowej romantyce.

Jarosław Swajdo

Parzialmente pubblicato in Podróże 4/2001, Świat i Podróże 3/1997, Świat Podróży 7/1994, Magazyn Turystyczny 6-7/1993

O MNIE

KSIĄŻKI

CZYTELNIA

GALERIE

LINKI

MAIL